Joomla Software Template

Ülkemizde 400 yıllık bir geçmişe sahip olan tütün ve sigara konusunda bir durum tespiti yapmak mümkün hale gelmiştir. Bu nedenle:

1. Tütün konusu ile ilgili bir nizamnamenin 1921 yılında en üst düzeyde, hükümet üyeleri ile birlikte Meclis Başkanı sıfatıyla M.Kemal ATATÜRK tarafından imzalanması tarihi bir örnektir. Bunun yanında daha sonra Tekel ile ilgili tüm konuların T.B.M.M’ de ayrıntılı olarak görüşülmesi önemli bir yaklaşımı vurgulamaktadır.
2. Hükümetin Tekel A:Ş’ nin Pazar kaybı başta olmak üzere diğer sorunlarını çözüme kavuşturacak önlemleri almalarını umut ediyoruz.
3. Bölgede önümüzdeki yıl için Tekel A.Ş’ nin sözleşme yapıp yapmayacağının belli olmaması, özel sektörle sözleşme yapan dâhil tüm ekiciler üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.
4.  Tekel A.Ş’ nin Adana ve Malatya Sigara Fabrikalarında üretimi azaltma kararı alması, göstermelik üretimin yapılması, verimsiz olduğu iddia edilen bu fabrikaların yenilenerek, Tekel A.Ş’ nin Pazar payını arttırarak katkı sağlanması ve dolaysı ile Adıyaman’ da üretilen tütünlerin bu fabrikalarda değerlendirilmesi daha uygun olacaktır.
5.  Tekel A.Ş. Yaprak Tütün İşletmeleri ve Dairesi Başkanlığının, küçülme yönünde politikalar izlemekte ve ekici sayısı çok az olan verimsiz İşletme Müdürlüklerini kapatmaktadır. Umarız ekici potansiyeli olan ve sigara harmanlarında günden güne tütün kullanım oranı artmakta olan Adıyaman, Kahta ve Besni İşletme müdürlüklerine dokunulmaması, tütün ekicilerimizin, Tekel çalışanlarının ve bölge insanının yetkililere olan güvenirliliğini daha da arttıracaktır.
6. 2006 yılı ile birlikte sigaralarda taklidi zor ve daha güvenli bandrol uygulamasına geçilmiştir. Kaçak ve sahte sigara konusunda atılan bu somut adım çok sevindiricidir. Emeği geçen tüm kurum ve kişilere teşekkür ederiz. Ancak gümrüklerdeki denetimler artırılarak devam edilmelidir.
7. Edindiğimiz bilgilere göre; Dünyadaki sigara ticaretinin üçte birine yakını kaçak olarak gerçekleşmektedir. Bu ticaretten en büyük kazancı organize suç örgütleri sağlar. Sigara şirketleri de dolaylı olarak fayda görür. Kaçak giren sigaralar düşük fiyata satıldığı için normalde sigarayı bırakacak insanlar içmeye devam eder. Pazardaki talep sürekli canlı tutulmuş olur. Kaçak ile mücadele için devletler vergiyi indirdiğinde kanuni fiyatta düşmüş olur; bu sefer sigaraya talep daha da artar. Sigara şirketi her iki durumda da kazanmış olur. Şirketler kaçağı yeni bir dağıtım kanalı olarak görüp girmediği pazarlarda bulunmak için kullanır. Öyle düşünüyoruz ki, gerekli tedbirler alınmazsa vergi kaybımız devam edecektir. Kaybedilen vergi gelirini tekrar kazanmak için tedbirlerden biri olan denetim ve kontrol sistemini sağlayacak bir yapı oluşturulmalı, daha öncede bu konularda görev almış ve teknik açıdan uzmanlık görevi yapan Tütün Eksperleri bu konuda dikkate alınmalıdır.
8. Her geçen gün yabancı sigara firmalarının yatırım yaptığı ülkemizde, Tekel’in kurulu fabrikalarını revize ederek verimli hale getirmekle, Adıyaman’ da tütün ekiminin devam etmesini sağlayacaktır. Ürün kalitesinde standardizasyonu sağlamak, verimliliği arttırmak, Tekel A.Ş’ nin Pazar payını arttırmak gibi atılacak olan her adım, ülke ekonomimiz açısından daha olumlu sonuçlar verecektir.
9. Tekel’in önümüzdeki yıl için tütün ekicileri ile henüz “Tütün Alım-Satım Sözleşmesi” yapmamış olması ekicileri pazarlık yapamaz duruma getirmekle ve serbest piyasa koşullarını olumsuz etkilemektedir. Bu piyasa şartlarından tüm ekicilerin olumsuz etkileneceği ve olayın sosyal boyutu da dikkate alınarak alternatifi olmayan bu insanlar için gerekli adımlar bir an önce atılmalıdır.

10.              Yasa değişiklikleri, AB uyum süreci gibi önemli konulardaki belirsizlikler, tütün ticareti yapmakta olan özel şirketlerinde geleceği net olarak görmemesine sebep olmaktadır. Özel sektör temsilcilerinin dile getirdikleri, Ülkemizde yetişen tütünlerin maliyetlerinin yüksek olması, gerekli tedbirler alınmaz ise bizleri oriental tütün ithalatı ile karşı karşıya getirecektir. Tüm belirsizliklerin geçimini bu sektörden sağlayan ekicisinden işçisine esnafından ihracatçısına kadar her kesimi huzursuz ettiği açıktır. Nitekim özel sektörün 2005 yılında 2004 ürünü sözleşme fazlası tütünlerin alımı esnasında arttırılan “Özel Tüketim vergisinden” dolayı, ertesi günü özel sektör alım yapmamıştır. Bu konuda gerekli alt yapı çalışmaları hazırlanmadan, ÖTV’nin mutlak surette düşürülmesi yönünde gerekli yasal düzenlemeler ivedilikle yapılmalıdır.

1. İlk olarak yapılması gereken Yaprak Tütün Sektörünün geleceğini garanti altına alan, kota ve pirim sistemini içeren düzenlemeler olmalıdır. Ülkemizin sigara ve ihracat ihtiyaçlarını karşılayacak, sürdürülebilir bir tütün politikasını bir an önce hayata geçirilmesi artık bir zarurettir. Böyle bir yapılanma tütün ekicilerinin kendilerini güvende hissederek tütün ekimine devam etmelerini sağlayacağı gibi, özel şirketlerinde geleceği daha iyi görerek iç talebi ülkemizden karşılamalarının ve ihracat yapmak için yeni pazarlar aramalarını önünü açacaktır. Tüm bu gelişmeler sektörde istihdam artışını da beraberinde getirecektir.
2. Kamuoyunda ve basında geçmiş dönemlerde Tekelin tütün alım politikaları eleştirilirken özelikle tütün alım sisteminde rekabet yaratan bir piyasa oluşturmadığı bu nedenle üretim fazlasına neden olduğu, kaliteli tütün üreticisinin yeterli fiyat alamadığı gibi hususlar sürekli vurgulanmış, IMF programlarında yeni Tütün kanunu olarak isimlendirilen ve Tekelin destekleme alımlarına son veren 4733 sayılı yasa 2002 yılı başında yürürlüğe girmiştir. Yeni yasanın tütün alımlarında rekabet sağlayacak bir piyasa oluşturacağı, üreticiye daha iyi fiyat olanağı vereceği sürekli vurgulanmıştır. Değinilen 4733 sayılı yasanın bu konuya ilişkin 6.maddesinde aynen         

Biçiminde hükümler yer almıştır. Bu hükümlerin yer aldığı 03.01.2002 tarih ve 4733 sayılı yasa 2002 yılı başlangıcından itibaren yürürlüğe girmesine karşın tütün alımlarında rekabet sağlayacak “açık artırma sisteminin işlerliğinin sağlanamadığı, 4733 sayılı yasanın öngördüğü rekabet ortamının oluşmadığı gibi, geçmiş yıllarda gözlenen rekabet koşularının bile gerçekleştirilemediği, üretici tütünlerine birden çok alıcının fiyat verebildiği piyasa sisteminin oluşmadığı saptanmıştır.

Geçmiş dönemlerde üretici tütünleri satın alınırken; Tekel piyasa açılış tarihlerinde alıma esas asgari fiyat niteliğinde bir fiyat ilan etmekte, özel sektör alımlarını da önemli düzeyde etkileyen bu fiyatlar çerçevesinde tütün piyasası işlemekte idi. Tekelin piyasa açılış tarihlerinde ilan ettiği fiyatın kısmi bir rekabetin sağlanmasına yardımcı olabildiği, bu durumda üreticinin Tekel fiyatının altında özel sektöre tütün satma zorunluluğunun bulunmadığı bir sistem geçerli olmuş. Ekici tütünlerini birden çok alıcıya sunma olanağı elde etmiştir. 

       13.Tekelin Uluslar arası firmalara satılması halinde, yabancı şirketler, sigara üretiminde             kullanılan ham madde ve malzemeleri yurt dışında yüksek fiyata ithal etmek sureti ile ülke içinde elde ettikleri karı yurt dışına transfer edeceklerdir. Vergiden kaçınılacak bu transfer nedeni ile hazinenin sürekli ve garantili bir gelir kaynağı ortadan kalkacaktır.

       14.Ulusal firmalara satılması halinde; özel sektörde amaç kar olduğunda, yabancı şirketlerde olduğu kadar hızla olmasa da insan sağlığı, Türk tütüncülüğü ve halk sağlığı konusundaki endişeler yerli sermayeye devir halinde de geçerli görünmektedir.

                        Pek doğaldır ki, ticari faaliyetlerin ana hedefi kardır. Karlılığın sağlanması içinde ürünün daha çok tüketilmesi yol ve yöntemleri uygulanır. Bu ürün insan sağlığını tehdit eden sigaradır. İnsan sağlığını tehdit eden sigara üretim ve ticaretini “ doğal bir ekonomik faaliyetidir” değerlendirilmesi ile serbestleştirmek ve kamu elindeki bu yetkiyi özel sektöre hele hele yabancı sermayeye terk etmek; topluma yükleyeceği sosyal ve mali külfet dikkate alınarak enine boyuna tartışılmalı ve düşünülmelidir.

                        Dünyadaki sigara özelleştirme uygulamaları dikkate alınmalıdır. Bu konuda Fransa ve İtalya örneklerini verebiliriz.

                        Fransa sigara tekeli SEİTA’ yı 1996 yılında özelleştirmiş ve özelleştirme sonunda şirket hisselerinin %12,7 si devlette kalırken %6,25’ i SEİTA çalışanlarına  %1,8’ i tütün perakendecilerine,  %54,25’ i halka ve kurumlara, %25’ i de sabit yatırımcılara satılmış olup, hisse alabilmek için Fransa vatandaşı olma koşulu getirilmiştir.

                        İtalya’da ise;  tüm tütün ürünlerinin imalatı ve ithalatı konusunda tekel konumunda  bulunan İtalya AZLENDA MONOPOLİ Dİ STATO  şirketinin statüsü  1998 özelleştirmeye ilişkin yasa yülürlüğe girince, özel şirket statüsüne çevrilmiş ancak halen özelleştirme yapılmamıştır.

                        Sonuç olarak Fransa ve İtalya uygulamaları dikkate alınarak; Tekel daha rasyonel bir yapılanmaya özerk hale getirilmesi daha akılcıl olacaktır.

                        Önümüzdeki sürecin tütün sektörünün tamamı için olumlu gelişmelere sahne olmasını ümit ediyorum…